Παρανόια λε –
Παρατηρώντας τα patterns που κάνουν εμένα και τον κόσμο γύρω μου να πορώνεται με κάποιο συγκεκριμένο είδος/υποείδος/υπο-υπο-υπό-είδος (βλέπε hardcore μπάντες που να παίζουν σε περίεργους ρυθμούς, με πολύπλοκη ενορχήστρωση και στίχους-τίτλους κομματιών που να μη βγάζουν νόημα) φτάνω στο εξής συμπέρασμα:
για να φτάσεις να ανακαλύπτεις διαμάντια του underground ή περίεργες μπάντες, πρέπει πρώτα να καταπιαστείς με μιά συγκεκριμένη επιτυχία (ένα hit-άκι) του είδους. Για να καταπιαστείς με μιά συγκεκριμένη επιτυχία, πρέπει πρώτα αυτή να φτάσει σ’ εσένα. Αυτό συνήθως γίνεται είτε από τύχη (radio, φίλος που το άκουσε, μουσικοκριτική σε περιοδικό/εφημερίδα/website) είτε από προσωπική έρευνα (διάβασμα, ακρόαση με ανοιχτό μυαλό διαφόρων πραγμάτων, έρευνα, κτλπ). Σε πολλές περιπτώσεις, μιά μίξη των δυό προαναφερθέντων (π.χ. διάβασμα σε ένα website για τίτλους που να ενδιαφέρουν κάποιον και συμπτωματικό κατέβασμα ενός single του $Α συγκροτήματος).
Ακολουθεί η διαδικασία “κολλήματος”. Κι αμέσως μετά, το σχετικό “ψάξιμο”. Και φτάνεις έχοντας ακούσει το “Johnny Be Good” του Peter Tosh να έχεις κολλήσει με την reggae και να μπορείς να καταλάβεις τη διαφορά ανάμεσα σε dub, roots, dancehall και ragga. Μπορείς ακόμα και να τα ερευνήσεις, έτσι ώστε να μην καταλαβαίνεις τη διαφορά απλά εμπειρικά (π.χ. να μάθεις πως η dub φτιάχνεται σε στούντιο — είναι καθαρά στουντιακή μουσική, να μελετήσεις την ιστορία της — το πως ήταν οι dub εκδόσεις κομματιών flip-sides σε singles που κυκλοφορούσαν κτλπ, τις ρίζες και τη μουσική την ίδια — παραμορφωμένα και με ηχώ ντραμς, κτλπ). Βέβαια, έτσι δεν κερδίζεις κάτι συναισθηματικά — και ο σκοπός της μουσικής είναι πρώτα απ’ όλα να ΑΙΣΘΑΝΘΕΙΣ κάτι, είτε αυτό είναι θυμός, είτε γλύκα, είτε έρωτας, είτε οτιδήποτε. Η μουσική είχε και έχει σκοπό πρώτα απ’ όλα την δημιουργία συναισθημάτων — ή πιό ορθά, το ξέθαμμα συναισθημάτων που έχεις ήδη μέσα σου. Από αυτή την άποψη μοιάζει πολύ με ψυχομιμητικές ουσίες όπως το αλκοόλ ή η κάνναβη –
όλοι χρειαζόμαστε τη μουσική, με αυτή την έννοια. Τα hits είναι αναγκαία. Η pop μουσική είναι αναγκαία όσο και τα κάθε λογής ψυχομιμητικά — ένα διάσημο, επιτυχημένο και σωστά δομημένο μουσικό κομμάτι είναι χρήσιμο όσο και μιά μπύρα σ’ ένα αυγουστιάτικο μεσημέρι. Για να γίνει αυτό όμως χρειαζόμαστε –
κάτι που να κάνει το κομμάτι κολλητικό. Την μελωδία, τον ρυθμό, τους στίχους, την αισθητική, τη φωνή του τραγουδιστή. Οτιδήποτε, αρκεί να είναι χρησιμοποιημένο σωστά. Υπάρχει μιά κάποια διαφωνία ως προς το τι μπορεί να θεωρηθεί κολλητικό (άρα και pop) ανά χαρακτήρα. Προφανώς η punk μουσική -μουσική που θεμελιώθηκε και δημιουργήθηκε ΕΝΑΝΤΙΑ στην pop- είναι πλέον pop. Σε πολλές περιπτώσεις punk συγκροτήματα έχουν περισσότερη απήχηση απ’ ό,τι χλιαρά, άνευρα συγκροτήματα που προσπαθούν να έχουν απήχηση. Γιατί άραγε;
Είμαι της γνώμης πως μπορείς να έχεις περισσότερη απήχηση όντας αυθεντικός. Να το εξηγήσω παρεταίρω — ας πούμε πως ο καλλιτέχνης Tug (της ελληνικής DIY σκηνής) αισθάνεται το $Α συναίσθημα. Όντας αυθεντικό το συναίσθημα, και αυθεντικός ο τρόπος που θα το εκφράσει, πιστεύω πως έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες ο ακροατής που έχει το ανάλογο συναίσθημα μέσα του να ταυτιστεί μαζί του, ακούγοντας τον. Αλλά, αυτό μας φέρνει στην επόμενη ερώτηση: γιατί τόσες “αυθεντικές”, Underground μπάντες δεν γνωρίζουν επιτυχία, ή έστω διάδοση — εξαιρώντας τους έτσι κι αλλιώς φανατισμένους κοντινούς κύκλους τους.
Δύο οι απαντήσεις: επειδή, πρώτον, μέσα στην αντί-κουλτούρα τους, η λέξη “επιτυχία” είναι συνώνυμη με τη λέξη “ξεπούλημα” και δεύτερον, λόγω περιορισμένων μέσων. Οι underground, σκοτεινοί και μαχόμενοι τύποι δεν θέλουν να γίνουν οι επόμενοι Ρουβάς, όχι επειδή δεν θέλουν το κοινό να ακούσει αυτά που λένε, αλλά επειδή τους τρομάζει η προοπτική της επιτυχίας, του ξεπουλήματος, της αλλαγής. Και είναι δικαίωμα τους φυσικά — όσο δεν γκρινιάζουν γι’ αυτό, όλα πηγαίνουν καλά. Το θέμα είναι όταν η γκρίνια ξεκινά –
και όταν ξεκινά, χρειάζεται κάποιος να τους υπενθυμίσει πως στη τελική μιλάμε για μουσική. Ο πιό γρήγορος τρόπος διάδωσης της μουσικής δεν είναι τα περιοδικά, το internet, το ραδιόφωνο ή κάποιο άλλο μέσο. Ο πιό γρήγορος τρόπος διάδωσης της μουσικής είναι η ίδια η μουσική. Ζωντανά παραδείγματα υπάρχουν άπειρα, όπως η πρόσφατη περίπτωση των Αμερικάνων Clap Your Hands Say Yeah. Αυτό που χρειάζεται η underground μουσική αυτή τη στιγμή είναι… pop hits! Ναι, σωστά διαβάσατε, η underground μουσική πρέπει να παράγει pop hits!
Και ιδού το γιατί: γιατί για να έχει περισσότερη διάδωση η μουσική αυτή, πρέπει να υπάρξει κάποιο κομμάτι για να δώσει το έναυσμα. Και το κομμάτι για να δώσει το έναυσμα, πρέπει να δημιουργηθεί — εδώ δε μιλάμε για μπαλάντες, περίπλοκες ενορχηστώσεις, υπέρ-μουσικές-παραγωγές ή εύπεπτη μουσική με εύπεπτους στίχους, βίντεο κλιπς από γνωστό σκηνοθέτη με γυναικεία οπίσθια στην αρχή τους και γυναικείο στήθος στο τέλος τους, αλλά για τη μουσική την ίδια. Η pop μουσική δεν είναι κάποιο συγκεκριμένο μουσικό είδος (όπως για παράδειγμα η Indie μουσική δεν είναι, στον αντίποδα θεωρητικά της pop, μικρό της αδερφάκι στην ουσία). Περισσότερο ορίζεται από την ακροαματικότητα παρά από το στυλ, τον τρόπο παιξίματος ή την ουσία των κομματιών. Με λίγη σκέψη και λίγη έρευνα ανακαλύπτει κανείς πως οι Dead Kennedys είναι πολύ περισσότερο pop από την Celine Dion, για παράδειγμα — εξ’ αιτίας του California Uber Alles. Αυτό δεν μειώνει την ποιότητα του California -ούτε και αναλόγων κομματιών της Celine Dion όμως- καθώς το πρώτο διατηρεί (και θα διατηρεί όσο υπάρχουν ηχεία) την εξεγερτική του ουσία, το κοφτό τραγούδισμα και τη χορευτική του λύσσα. Ορίστε μιά ζωντανή απόδειξη του γιατί χρειάζεται η underground σκηνή ένα pop hit, τώρα!
Είχαν οι Dead Kennedys τρελά χρηματικά ποσά για ξόδεμα σε στούντιο, εξοπλισμό, διαφήμιση; Γιατί κάνανε επιτυχία; Γιατί το punk κίνημα έγινε τόσο μεγάλο; Γιατί ακούγονται και εππηρεάζουν ακόμα και σήμερα, ασχέτως των προσωπικών τους καταλήξεων;
Αντιτάξτε μου τ’ οτι η Celine Dion -κλασσικό παράδειγμα “pop μουσικής”- τα έχει. Και πως είναι διάσημη. Και σκεφτείτε μόνοι σας, πριν σας το θυμίσω εγώ πως η pop δεν είναι κάποιο συγκεκριμένο είδος. Μπορεί κανείς να τη σκαρφαλώσει πουλώντας (ή και χαρίζοντας) οτιδήποτε, αρκεί να είναι άμεσα αναγνωρίσιμο. Από πραγματικά αισθαντικές μελωδίες ως έξυπνο, καυστικό στίχο ως και σωματική ομορφιά — αν πιστεύει κάποιος πως σε μιά ζωή σαν κι αυτή τα όμορφα γυναικεία οπίσθια μπορούν να αγνοηθούν τότε ή κατοικεί σε ψυχιατρείο ή του λείπουν σημαντικότατες ορμόνες. Φυσικά, οι αναλογίες διατηρούνται και στο αντίθετο φύλο.
Και γιατί όλος αυτός ο κόπος, θα με ρωτήσετε. Γιατί, σε τόσες συζητήσεις που μπλέχτηκα τώρα τελευταία για το αν η underground μουσική είναι “ανώτερη μουσική” από την pop, όλοι εκφράζουν τη γκρίνια τους με εκφράσεις όπως “μα είναι αυθεντική! Μα… είναι αξιόλογη! Δεν είναι απλά καλά διαφημισμένα σκουπίδια!”. Δε θα διαφωνήσω πως ένα τεράστιο κομμάτι από όσα προωθούνται σήμερα στον μουσικό κόσμο είναι σκουπίδια μουσικώς. Κι αν θέλουμε να το αλλάξουμε αυτό, στο χέρι μας είναι –
το μόνο που μένει είναι το τραγούδι. Δώστε μας λόγους να πορωθούμε…
Recent Comments